::.Op.Dr.Bahadır BAYKAL- Kulak Burun Boğaz-Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı.::

GÖZYAŞI KESESİ VE KANAL TIKANIKLIKLARINDA ENDOSKOPİK YÖNTEM
Endoscopic Dacryocystorhinostomy

Gözyaşı kesesi ve gözyaşı kanalları, salgılanan gözyaşını burun boşluğuna ulaştırırlar. Bu kanalların çeşitli nedenlerle tıkanması "epifora" adı verilen göz sulanması sorununa yol açar.

Göz yüzeyinin kurumaması ve normal fonksiyonunu görebilmesi için gerekli olan gözyaşı, göz kapakları altına yerleşmiş salgı bezleri tarafından üretilir. Gözyaşı kesesi ve gözyaşı kanalları, salgılanan gözyaşını burun boşluğuna ulaştırırlar. Bu kanalların çeşitli nedenlerle tıkanması epifora adı verilen göz sulanması sorununa yol açar. Gözyaşı kanalları tıkanan hastalarda belirti göz yaşının devamlı dışarı akmasıdır.

Eksternal yöntem yaklaşık olarak yüz yıldır uygulanan klasik bir operasyondur. Ancak teknolojideki hızlı gelişmenin tıbba kazandırdığı endoskoplar internal yöntemi bir seçenek olarak ortaya koymuştur.

"Endoskopik endonazal dakriosistorinostomi" adı verilen yöntemde 4 mm çapında teleskoplarla burun içine girilir ve gözyaşı kesesinin burun boşluğuna yakın komşuluk gösterdiği bir alanda burun mukozası ve kemik duvar kaldırılır. Gözyaşı kesesine yapılan bir kesi ile gözyaşının burun boşluğuna boşalabilmesi için yeni bir yol açılır. Bu yeni yolun açık kalabilmesi için gözyaşı kanallarına silikon tüpler yerleştirilir ve bu tüpler yaklaşık 2 - 6 ay boyunca burada tutulurlar.

Endoskopik cerrahinin avantajları, cilt kesisi yapılmaması nedeniyle dışta bir operasyon izinin bulunmamasıdır. Gözyaşı kesesine sınırlı bir müdahalede bulunulduğu için kesenin pompa fonksiyonu bozulmaz. Hastalar operasyonun aynı günü evlerine gidebilmektedirler.

Normalde gözyaşı gözün buruna en yakın köşesinde, alt ve üstteki küçük deliklerden çok ince kanallara (canaliculi) geçer, daha sonra gözyaşı kesesine ulaşır. Kemik yapı ile sarılı gözyaşı boşaltma kanalları sayesinde buruna açılır. Gözyaşı kanalının burnunuza açıldığının farkında bile olmazsınız gözyaşı buradan boğazın arka kısımlarına doğru iletilir.

Gözün devamlı sulanmasının en sık rastlanan sebebi gözyaşını keseden buruna ileten (nazolakrimal) kanallarda olan tıkanıklıktır. Bu tıkanıklığı açmak için yapılan ameliyatlara "dacryocystorhinostomy" veya DCR adı verilmektedir.

Bu ameliyatın amacı; gözün köşesindeki gözyaşı kesesi ile gözyaşı kanalının buruna açılış yeri arasındaki bölgede olan tıkanma nedeni ile meydana gelen; hastada göz sulanması ve göz kapaklarının birbirine yapışması şikayetlerini oluşturan rahatsızlığı ortadan kaldırmaktır.

DCR ameliyatında gözyaşı kesesi ile burun arasında tıkalı olan kanal atlanılarak gözyaşını burun boşluğuna ulaşmasını sağlayan direkt bağlantı kurulur. Genelde ameliyattan yaklaşık iki ay kadar sonra çıkartılan silikon bir tüp yerleştirilir.

Bu rahatsızlık için uygulanan iki çeşit cerrahi yöntem vardır.

External (Dışarıdan; kısa bir cilt kesisi ile)
İnternal (İçeriden;endoskop yardımı ile cilt kesisi olmadan)

EXTERNAL DCR AMELİYATI

Gözyaşı kesesine ulaşmak için burun kenarına göze yakın bir yerden küçük bir kesi yapılır. Gözyaşı kesesi ile cilt arasında kalan küçük kemik parçası alınarak burun içine, gözyaşı kesesine ulaşılır. Gözyaşı kesesi açılır ve burun içini kaplayan doku (mukoza) ile kese dikilerek, kese ile burun boşluğu arasında direk geçiş sağlanır. Genelde gözyaşı kanallarından geçen; kese ile burun boşluğu arasında yeni açılan kanala, kanalı açık tutması için geçici olarak yumuşak silikon bir tüp yerleştirilir. Bu tüpler doğru yerleştirilmiş ise varlığı fark edilmez, ağrı yapmaz ve ameliyattan 6 ile 8 hafta sonra alınırlar.
Tüpler, kanallar içine yerleştirilmiş olduğundan ve kısmen kanalı kapattığından gözyaşı az miktarda dışarı akmaya devam edebilir, tüpler alındığında bu şikayetler de ortadan kalkar.

Cilt dikişleri bir hafta sonra alınır. Geride kalan kesi izi ise genel olarak üç ay içinde belirginliği azalır. Klinikte burun içinin kontrolü yapıldıktan sonra silikon tüpler kesilerek kolaylıkla alınır. Silikon tüplerin alınması sırasında anestezi uygulamaya gerek bile olmayabilir. Sonuç %98 başarılıdır.

ENDOKOPİK DCR AMELİYATI

"Endoscopic endonasal DCR" ismi de verilen bu ameliyatta gözyaşı kesesine burun içinden endoskop denilen küçük optik bir aletle ulaşılır. Endoskop yardımı ile cerrah burun içindeki dokuları daha yakından ve net olarak görür. Bu optik cihaz sayesinde cerrah dışarıdan yapılması gereken işlemi, cilde kesi veya dikiş uygulamaksızın burun içinden yapar.

Dışarıdan yapılan DCR ameliyatından daha az doku hasarı vardır ve daha kısa sürede ameliyat tamamlanabilir. Bu ameliyat yönteminde de geçici olarak silikon tüpler yerleştirilir. Hasta bakım ve takipleri önceki yöntem ile aynıdır. Bu silikon tüpler operasyondan 6 - 8 hafta sonra alınır.Sonuç %86 - 90 başarılıdır.

DCR ameliyatı sonrası hastalara öneriler
• Ameliyatınız sonrası ilk bir haftada burnunuzda hafif kanama olabilir. Bunu azaltmak için önerilen; gece uyurken uzanarak yatmak yerine oturmak veya oturur pozisyona yakın yüksek yastıklarla yatmaktır. Ameliyat sonrası bir hafta boyunca kesinlikle burnunuzu sümkürerek temizlememelisiniz. Bir haftadan sonrada sümkürerek kan pıhtılarını ortamdan uzaklaştırarak temizlemelisiniz.
• Üç - dört hafta boyunca göz damlaları ile beraber, bir hafta kullanmak üzere antibiyotik reçete edilecektir.
• Bazı hastalara steroidli burun spreyi de önerilebilir.
• Lütfen ameliyatınız sonrası en az 10 gün boyunca aspirin almaktan kaçınmalısınız. Parasetamol veya kodein içeren ilaçları ağrıyı gidermek için kullanabilirsiniz.
• Ameliyat sonrası 2 hafta boyunca egzersizden özellikle de yüzme sporundan kaçınmalısınız
• Ameliyat sonrası ilk 2 hafta boyunca makyaj yapmamalısınız.
• Ameliyattan 7 gün sonra uçakla seyahat edebilirsiniz.
• Çabuk iyileşmeyi uyaran homeopathic ilaçlardan kaçınmalısınız.

Ameliyat Sonrası İlk Gün
• Eğer gözünüzü kapatan bir göz tamponu varsa alınmalı, gözün ve yara yerinin bakımı yapılmalıdır.
• Eğer burnunuzda tampon varsa, doktor tarafından alınmalıdır.
• Eğer burnunuzda hafif bir kanama varsa, endişelenmeyin, oturun burnunuzun arkasından akıntı olarak gelen pıhtıları tükürün. Eğer uzun süre devam ederse burun ucunu tutun. Kanama artarsa ve/veya devam ederse acil servise veya KBB uzmanına ulaşmaya çalışmalısınız. KBB uzmanı tarafından değerlendirilip, gerekli görürse burun içine tampon yerleştirilmelidir. Çok çok ender olarak ciddi burun kanamalarının durdurulması için ameliyathaneye tekrar gitmeniz gerekebilir.

Gün - Gün Öneriler
Gün 1 - 7
• Burnunuzu sümkürerek temizlemeyin.

Gün 6 - 10
• Eğer cilt dikişleri varsa bunlar alınmalıdır.

Gün 7 - 28
• Eğer reçete edilmiş ise; göz damlaları ve burun spreyine devam etmelisiniz.
• Pıhtıları uzaklaştırmak için burnunuzu sümkürerek temizlemelisiniz.

Silikon tüplerin alınması
Silikon tüpler en az 6 - 8 hafta (daha uzun süreler bırakılması da önerilir) süre ile yerinde bırakılmalıdır. Çok basit olarak, gerekli olursa lokal anestezi ile silikon tüpler göz köşesinde kesilerek kolaylıkla burundan küçük bir nazal endoskop yardımı ile alınabilir.

Kontrol muayeneleri
• Dikişlerin alınması (external - dıştan DCR) 6 - 10 ncu günde
• 8nci haftada silikon tüplerin alınması
• 6 ay boyunca her ay enjektör ile kanalın yıkanarak kontrol edilmesi ve kanal açıklığının sağlanması

< Yukarı >

AnaSayfa