Genel Bakış

Vertigo aniden sallanıyor olduğunuzu veya etrafınızdakilerin hareket ettiği hissine kapılmanızdır. Bir dönmedolapta dönddönüyor olduğunuzu veya kafanızın içeride döndüğünü hissedebilirsiniz. İyi huylu paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV), en yaygın vertigo türüdür.

Rahatsızlık başınızın konumunda meydana gelen bir değişiklikle bağlantılı olarak, kısa ve yoğun baş dönmesi nöbetleri ile kendini belli eder. Başınızı belli bir yönde çevirdiğiniz, dik bir konumdan yatar hale geçtiğiniz, yatakta diğer yana döndüğünüz veya sabah yatakta doğrulduğunuz zaman meydana gelebilir. Yukarı bakmak için başınızı çevirmek de İyi huylu paroksimal pozisyonel vertigo nöbetini beraberinde getirebilir.

Vertigo, genellikle hareketi ve başınızın konumundaki değişiklikleri sezen sinirlerle ve iç kulağınızdaki (vestibüler labirent) denge yapıları ile ilgili bir sorundan ileri gelir.

İyi huylu paroksimal pozisyonel vertigo sıkıntı veren bir sorun olabilse de, nadiren ciddidir. Doktorun muayenehanesine giderek İyi huylu paroksimal vertigo için etkili bir tedavi görebilirsiniz.

Belirtiler ve Semptomlar

BPPV’nin belirtileri ve semptomları arasında şunlar olabilir:

Baş dönmesi
Sizin veya çevrenizdekilerin dönmekte veya hareket etmekte olduğu hissi (vertigo)
Sersemlik
Sarsaklık
Denge yitimi
Hızlı baş hareketlerinin anından görüş bulanıklığı
Bulantı
Kusma
BPPV’nin belirtileri ve semptomları gelip gidebilir, nöbetler genellikle sadece birkaç saniye sürer. BPPV nöbetleri bir süreliğine kaybolabilir, daha sonra ileri bir tarihte yeniden belirebilir.

BPPV belirtilerini ve semptomlarını getiren hareketler kişiden kişiye değişebilir, ancak neredeyse her zaman, başınızın konumundaki bir değişiklik buna neden olur. Anormal ritmik göz hareketleri (nistagmus), genellikle BPPV'ye eşlik eder. BPPV’nin her iki kulakta olması, mümkün olmakla birlikte muhtemel değildir (iki taraflı BPPV).

Sebepleri

İç kulağınızdaki denge organı, vestibüler labirenttir. Burada sıvı ve başınızın dönmesini gözetim altında tutan, ince, kıla benzer sensörler içeren, ilmek şeklindeki yapılar (yarı dairesel kanallar) bulunur. Yarı dairesel kanallar, minik tanecikler veya kalsiyum karbonat kristalleri (otokonya) içeren kırbacıklara bağlıdır. Bu parçacıklar, yerçekimi ve ileri geri hareketi tespit etmeye yardımcı olan sensörlere takılıdır.

BPPV, labirent içindeki parçacıkların gevşemesi ve sıvı içinde yüzmesi ile meydana gelir. Belirli konumlarda, denge ile ilgili sinir uçlarını tahriş ederek, yanlış hareket sinyali verir ve kısa bir dönme hissine neden olabilirler.

BPPV en sıklıkla yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak meydana gelir. Başa gelen bir darbenin ardından oluşabilir. BPPV’nin daha az yaygın nedenleri arasında, kulağınızı etkileyen bir virüs veya kulağınızda cerrahi müdahale esnasında meydana gelen travma ile sırtınızın ameliyat esnasında uzun süre belli bir konumda (sırt üstü) kalmasının birleşimi yer almaktadır.

Doktorlar, BPPV’nin nedenini genellikle belirleyebilirler. Kulak, burun, boğaz (KBB) uzmanı veya beyin ve sinir sistemi konularında uzman bir nörolog ile istişarede bulunulmasını gerektirebilir. Öte yandan, bazen hiçbir neden belirlenemeyebilir.

Risk Faktörleri

Doğal yaşlanmanın dışında, BPPV riskinizi artırabilecek başka hiçbir belirgin etken bulunmamaktadır. Öte yandan, daha önceki bir baş yaralanması veya kulağınızdaki denge organlarının enfeksiyon geçirmesi(labirintit), sizi BPPV’ye karşı biraz daha savunmasız hale getirebilir.

Ne zaman tıbbi yardım alınmalı

Genel olarak, açıklanamayan, tekrar eden veya şiddetli baş dönmesi yaşarsanız doktorunuza görünün. Baş dönmesinin ciddi bir hastalık işareti olması yaygın olmasa da, baş dönmesi veya vertigoyu aşağıdakilerin herhangi biri ile birlikte yaşamanız halinde hemen doktorunuza görünün:

Yeni, farklı veya şiddetli bir baş ağrısı
Çift görme veya görme kaybı
Duyma kaybı
Konuşma bozukluğu
Kol ya da bacak zayıflığı
Bilinç kaybı
Düşme ya da yürümede zorluk
Uyuşukluk ve karıncalanma
Göğüs ağrısı veya hızlı ya da yavaş kalp atışı
Bu belirtiler ve semptomlar, sarsıntı, beyin tümörü, Parkinson hastalığı, multipl skleroz veya kalp veya kan damarları hastalıkları (kardiyovasküler hastalık) gibi daha ciddi bir sorunun habercisi olabilir.

Tarama ve Tanı

Doktorunuz, sizde hangi türde vertigo bulunduğunu ve konumsal odak eksikliğinizin, farklı bir bozukluk belirtisi olup olmadığını belirlemek amacıyla bir dizi test gerçekleştirecektir. Fiziksel muayene sırasında, doktorunuz muhtemelen aşağıdakilere bakacaktır:

Vertigonun genellikle bir dakikadan daha kısa süre içinde azalan belirtileri ve semptomları
Başınızı arkaya attığınız veya belli bir tarafınıza yattığınız zaman meydana gelen vertigo
Gözlerinizin bir yandan başka bir yana istemsiz hareketleri (nistagmus)
Eğer belirtilerinizin ve semptomlarınızın nedeninin teşhis edilmesi zorsa, doktorunuz ek testler de isteyebilir, örneğin:

Elektronistagmografi (ENG). Bu testteki amaç, çoğu zaman BPPV’ye özgü olan anormal ritmli göz hareketinin tespit edilmesidir. ENG dengeniz farklı biçimlerde uyarılırken istemsiz göz hareketlerini ölçerek, baş dönmesinin iç kulaktaki hastalıktan ötürü olup olmadığının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Manyetik rezonans görüntüleme (MRI). Bu teknikte, başınızın ve vücudunuzun kesitli görüntülerinin elde edilmesi için manyetik alandan ve radyo dalgalarından yararlanılır. Doktorunuz, daha sonra bu ayrıntılı, net görüntüleri kullanarak, geniş bir yelpazeye yayılan çeşitli rahatsızlıklara teşhis koyabilir. Vertigonun nedeni olabilecek akustik nöroma (sesi iç kulaktan beyne taşıyan akustik sinirde meydana gelen, kanserli olmayan bir beyin tümörü) veya başa lezyonları olasılık dışı bırakmak amacıyla MRI gerçekleştirilebilir.

Komplikasyonlar

BPPV rahatsız edici olsa bile nadiren komplikasyonlara neden olur. Eğer şiddetliyse persistan BPPV sıkça kusmanıza neden olur, dehidratasyon riski altında olabilirsiniz.

Tedavi
BPPV tanısı konan hastaların  büyük kısmında yaklaşık sekiz dk süren kanal repozisyon manevrası ile şikayetlerin geçmesi sağlanmaktadır.Manevra yapıldıktan sonra üç gün süre ile hastaların,baş-boyun hareketlerini sabitlemeleri,öne ve arkaya doğru  eğilmemeleri ve ani hareketlerden kaçınmaları gerekir.Yüksek pozisyonda yatmaları ve sağa-sola dönmemeleri de tedavinin başarısı için önemlidir.Genellikle %80 tek seansda şikayetler geçer.Bazı hastalarda birden fazla manevra yapmak gerekebilir.

Kişisel Bakım

Eğer BPPV nedeniyle baş dönmesi yaşıyorsanız, şunları göz önünde bulundurun:

Düşmeye ve ciddi yaralanmaya neden olabilecek, denge kaybı olasılığının bilincinde olun.
Başınız döndüğü zaman hemen oturun veya uzanın.
Hastalıktan etkilenen kulağınızın tarafına yatmaktan kaçının.
Yataktan kalkarken hareketleriniz yavaş olsun. Bir dakika boyunca yatağın kenarında oturun.
Bir şeyi almak için boynunuzu bükmekten kaçının. Sözgelimi üst dolaptan bir şey alırken başınızı arkaya yatırmaktan kaçının.
Dişçi, güzellik salonu veya berber koltuğuna ya da yoga veya masaj gibi faaliyetlerde yere uzandığınızda kalkarken dikkatli olun.
Gece, tamamen dümdüz uzanmaktan kaçınmak için bir veya iki yastık kullanın.
Eğer gece kalkarsanız, ortamdaki aydınlatma iyi olsun.
Dengenizi korumak için baston ile yürüyün.
Semptomlarınızı etkili biçimde kontrol etmek için doktorunuzla yakın ilişki içinde çalışın.